Art Care : ภาพถ่ายเพื่อการเยียวยา

ในชีวิตประจำวัน ฉันเป็นคนหนึ่งที่นิยามตัวเองว่าเป็นคนที่ “เข้าไม่ถึงงานศิลปะ” ภาพบางภาพก็ดูสวยดี แต่ก็สัมผัสอะไรไม่ได้มากไปกว่านั้น จนทำให้ชีวิตเริ่มห่างจากงานศิลปะและการถ่ายภาพมากขึ้นเรื่อยๆ แต่วันนี้ ฉันได้พบประตูบานใหม่ ที่เปิดโลกภายในใจให้เข้าใกล้งานศิลป์มากขึ้น

โครงการ “Art Care ” ที่ศูนย์วิจัยโรคเอดส์ คลีนิคนิรนาม สภากาชาดไทย ช่วยเปิดมุมมองให้ฉันเห็นความเชื่อมโยงของงานศิลปะกับการเยียวยาจิตใจผู้ป่วยญาติ พยาบาล คุณหมอ และเจ้าหน้าที่ในโรงพยาบาล

1380103_1405090796392421_627347024_n

หากมองผิวเผิน โครงการ Art Care ก็ดูเหมือนเป็นการนำภาพถ่ายที่ดูแล้วสบายตา สบายใจ เข้าไปในโรงพยาบาลเพื่อช่วยเยียวยาจิตใจผู้ป่วยและเจ้าหน้าที่ในโรงพยาบาล ซึ่งที่ผ่านมา โครงการนี้ได้ดำเนินการนำภาพถ่ายไปจัดวางอย่างถาวรไว้ที่สถานพยาบาลหลายแห่ง อาทิ โรงพยาบาลพระมงกุฎฯ โรงพยาบาลหัวทะเล จ.นครราชสีมา และล่าสุดมาจัดในศูนย์วิจัยโรคเอดส์ คลีนิคนิรนาม สภากาชาดไทย

แต่เมื่อได้มีโอกาสเข้าไปร่วมงานเสวนา “Art Care ภาพถ่ายเพื่อการเยียวยา” ที่จัดขึ้นเมื่อ 25 เมษายน ที่ผ่านมานี้ พี่ๆ กลุ่มช่างภาพและสื่ออาสา นำทีมโดย คุณสมคิด ชัยจิตวนิช รวมไปถึงช่างภาพรุ่นอาวุโสของวงการ คุณธีรภาพ โลหิตกุล ก็ทำให้ฉันเข้าใจโครงการนี้ลึกซึ้งขึ้นกว่าเดิม

“เคยมีคนถามว่า ทำไมไม่เอาผลงานรูปถ่ายไปจัดไว้ในแกลเลอรี่ เราคิดว่า ผู้ที่เข้าไปดูรูปถ่ายในแกลเลอรี่ มักเป็นคนที่มีความสุข แต่คนรูปถ่ายของเราน่าจะทำหน้าที่รับใช้คนที่มีทุกข์มากกว่า” คุณสมคิดบอกถึงแนวคิดที่ริเริ่มโครงการ Art Care ในสถานพยาบาล

68104_1405819272986240_1980349281_n

ภาพที่งามอย่างเรียบง่ายเหล่านี้ นอกจากจะประดับอยู่ระหว่างทางเดินในโรงพยาบาล ก็ยังอยู่ในห้องทำงานของเจ้าหน้าที่ แพทย์และพยาบาลด้วย ทำให้ช่วยสร้างความผ่อนคลายจากการปฏิบัติภารกิจดูแลคนไข้ รวมถึงคนไข้และญาติที่มารับบริการ หรือผู้ป่วยที่จำเป็นต้องพักค้างคืนในโรงพยาบาล เมื่อได้เห็นภาพเหล่านี้ก็ช่วยให้มีกำลังใจในการดูแลตัวเอง ต่อสู้กับโรคที่พวกเขากำลังเผชิญอยู่ได้มากขึ้นด้วย ไม่ใช่เพียงรูปภาพเท่านั้นที่เยียวยา แต่กระบวนการได้มาซึ่งภาพถ่ายแต่ละใบก็เป็นส่วนที่ช่วยเยียวยา “ผู้ถ่ายภาพ” ด้วย

1385040_1405090619725772_1552048657_n

โครงการ Art Care ไม่เพียงเปิดรับรูปของช่างภาพอาชีพที่อาสาส่งรูปมาร่วมกิจกรรม แต่ยังเปิดพื้นที่ให้บรรดาบุคลากรทางการแพทย์ในสถานพยาบาลนั้น ๆ รวมถึงอาสาสมัครของศูนย์วิจัยโรคเอส์ได้มาร่วมสร้างสรรค์งานศิลป์ด้วย

ในการถ่ายภาพ คุณสมคิดจะชวนให้ช่างภาพสมัครเล่นทุกคนนั่งทำใจให้สงบ แล้วค่อยๆ นึกถึงจิตใจของคนไข้ว่า “ถ้าเราเป็นคนไข้เราอยากจะเห็นภาพแบบไหน ที่จะช่วยเยียวยาความทุกข์ทางกายได้” จากนั้นทุกคนก็ออกไปบันทึกภาพ ที่จะดูแลจิตใจผู้ที่ตกอยู่ในห้วงทุกข์

1452373_1412081055693395_333069521_n

ช่างภาพอาชีพอย่าง คุณธีรภาพ โลหิตกุล เสริมว่า “การถ่ายภาพเป็นกระบวนการเยียวยาผู้ถ่ายภาพด้วย ขณะที่เราถ่ายภาพจิตใจของเราปลอดโปร่ง โล่งสบาย เหมือนเป็นการบำบัดจิตใจคนถ่ายภาพในเวลาเดียวกัน” คุณธีรภาพเองยังมอบภาพถ่ายส่วนตัวให้กับโครงการนำมาใช้ประดับในโรงพยาบาลด้วย ซึ่งเป็นภาพที่ทำให้เกิดเรื่องราวน่าประทับใจที่สุดเรื่องหนึ่งเลยทีเดียว

คุณธีรภาพมอบภาพทางเดินในสวนเซน ที่ปูพื้นหญ้าเขียวขจีด้วยแผ่นหินสีน้ำตาลแดง แลดูเป็นธรรมชาติ เมื่อคุณสมคิดรับภาพนี้ มาติดที่ผนังห้องของโรงพยาบาล ในบริเวณที่มี เก้าอี้นั่งสีแดงหลายตัวที่เรียงเป็นแนวเดียวกันกับก้อนหิน ทำให้เกิดมิติใหม่จากการเชื่อมแนวเก้าอี้และทางเดินก้อนหิน ดูเป็นภาพเสมือนว่า ณ ผนังห้องที่สิ้นสุดแล้ว ชีวิตยังคงเดินทางต่อไปได้อีกยาวไกล มองเห็นความหวังที่ไม่จบลงที่โรงพยาบาล ช่วยเติมพลังและกำลังใจให้ผู้ป่วยและคนที่พบเห็นมุมที่น่าประทับใจมุมนี้

1509856_678945055485636_6871271930598242471_n

จากการที่คุณสมคิดนำภาพของคุณธีรภาพมาจัดวางที่มุมต่างๆ ในโรงพยาบาลได้เหมาะสมลงตัว ให้ภาพได้ทำหน้าที่อย่างสมบูรณ์ คุณธีรภาพกล่าวว่า โครงการนี้ ช่วยให้เขาได้ต่อสู้กับโรคพาร์กินสันด้วย “เวลาที่เกิดความเครียด ก็จะนึกถึงภาพของตัวเอง ที่ได้ถูกนำมาจัดวางในโรงพยาบาล ทำให้ได้สัมผัสความปิติภายในว่า ภาพของเรามีประโยชน์ช่วยคนอื่นได้ด้วย”

1384098_1405818636319637_1315448272_n

สำหรับคนตัวเล็กๆ คนหนึ่งที่นั่งฟังอยู่ในห้องนั้น พอได้ฟังเรื่องราวแบบนี้ ใครกันจะยัง “เข้าไม่ถึงงานศิลปะ” ได้อีก เพราะงานศิลป์ที่แท้ อาจไม่ต้องสวยที่สุด งดงามที่สุด แต่เพียงแค่ได้ “ทำหน้าที่ได้อย่างสมบูรณ์” แค่นี้ฉันก็ได้สัมผัสถึงพลังของภาพ ที่ช่วยบำบัดจิตใจดูแลสุขภาพได้จริงๆ อย่างที่คุณจิตต์ ตัณฑะเสถียร หนึ่งในสื่ออาสาของโครงการ Art Care ได้สะท้อนความในใจของคนที่ไม่ได้เป็นช่างภาพมืออาชีพว่า “ดูแล้วไม่รู้แรื่อง แต่ดูแล้วสบายใจ”

603079_1405818692986298_2102872650_n

ใช่เลย ภาพบางภาพ ไม่ต้องอธิบายได้ แต่ดูแล้วได้ส่งมอบความสบายใจให้กับผู้ที่พบเห็น เท่านี้ก็ได้เป็นภาพที่สมบูรณ์แล้ว

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s